العلامة المجلسي

8

مجموعه رسائل اعتقادى ( فارسى )

حدود چهار صد بيت است ، و درج 16 / 176 تعبير از آن به الفرق بين صفات الذات و صفات الفعل نموده ، و سپس فرموده اين رساله در دويست بيت ، و تناقض گويى آشكارى در عدد ابيات اين رساله در كلام ايشان واقع شده است . سوم : رسالهء دوم رسالهء تحقيق مسأله بداء است ، در مرحلهء اول معناى بداء را در لغت بيان مىفرمايند ، و سپس اقوالى را كه در بداء قائل شده‌اند نقل مىكنند و بعد از آن مختار خود را مفصلا بيان مىنمايند ، و سپس فوائدى كه در معتقد بودن به بداء مىباشد به نحو مبسوطى با نقل بعض احاديث اهل بيت عصمت و طهارت سلام اللّه عليهم اجمعين رساله را به پايان مىرسانند . چهارم : در اكثر تراجم از رسالهء تحقيق مسألهء بداء نام برده شده ، و به عنوان رسالهء در بداء از آن تعبير شده است ، و در ذريعه ج 3 / 54 از او نام برده شده است . پنجم : رسالهء سوم رسالهء جبر و تفويض است ، در مرحلهء اول حديثى در كتاب توحيد و عيون اخبار الرضا مرحوم صدوق قدس سره از امام هشتم - عليه السّلام - راجع به جبر و تفويض نقل مىنمايند با ترجمهء فارسى آن ، و همچنين حديثى از امام دوم - عليه السّلام - و سپس دو قول مشهور از ميان اقوال در جبر و تفويض را نقل مىكنند ، و دو قول عبارت است از مذهب اشاعره و مذهب معتزله ، و سپس مختار مذهب حق در آن را بيان مىفرمايند كه عبارت باشد از اين كه جبر و تفويض هر دو باطل است و امرى در ميان اين دو امر حق است ، و اين مطلب را با بسط تمام با نقل روايات رساله را به پايان مىرسانند . ششم : در اكثر تراجم از رسالهء جبر و تفويض نام برده شده به عناوين مختلف ، در بعض تراجم به عنوان رسالهء جبر و تفويض نام برده شده ، و در بعض ديگر به عنوان ترجمه حديث جبر و اختيار يا جبر و تفويض ، و چنين گمان كرده اند كه اين رساله فقط ترجمهء حديث مذكور در كتاب توحيد و عيون است ، و حال اين كه اين گمان اشتباه است ، بلكه شروع اين رساله با ترجمهء حديث مذكور آغازشده ، و سپس با نقل مذاهب و قول حق ، سخن شايانى به عرض خوانندگان رسانيده‌اند . هفتم : رسالهء چهارم رسالهء دفع شبهه حديث جهل و معرفت است ، و حديث